ოსტეოქონდროზი არის მალთაშუა სახსრების ხრტილოვანი ქსოვილის დისტროფიჩო-დეგენერაციული დაავადება, რაც იწვევს მათ განადგურებას. ოსტეოქონდროზის ლოკალიზაციას გულმკერდის ხერხემლის ხერხემლიანებში ეწოდება გულმკერდის ოსტეოქონდროზი. სხვა ლოკალიზაციის ოსტეოქონდროზთან შედარებით - საშვილოსნოს ყელის ან წელის - გულმკერდის ოსტეოქონდროზი უფრო იშვიათად დიაგნოზირებულია, რაც განპირობებულია გულმკერდის სტრუქტურის ანატომიური მახასიათებლებით. ეს არის შედარებით სტატიკური სტრუქტურა, რომელშიც თავად ხერხემლის მობილურობა შედარებით დაბალია - შესაბამისად, მალთაშუა დისკებში აქტიური პათოლოგიური პროცესის დროსაც კი, მათი დაზიანების ალბათობა მინიმალურია. ახლო წარსულში, როდესაც დიაგნოსტიკური შესაძლებლობები შეზღუდული იყო, გულმკერდის ოსტეოქონდროზი განიხილებოდა ექსკლუზიურად ხანდაზმული პაციენტების პრეროგატივად. ახლა ის აღმოჩენილია არა მხოლოდ მცირე ასაკში, არამედ ბავშვობაშიც კი.
რატომ ვითარდება გულმკერდის ოსტეოქონდროზი?
გულმკერდის ოსტეოქონდროზის გამომწვევ მიზეზებს შორის უნდა აღინიშნოს შემდეგი:
- ხერხემლისა და მალთაშუა დისკების პათოლოგიები - როგორც მემკვიდრეობითი, ასევე შეძენილი სხვადასხვა ფაქტორების გამო;
- ზურგის სვეტის სისხლის მიწოდების დარღვევა;
- გადაჭარბებული ან ირაციონალური ფიზიკური სტრესი ხერხემალზე (სპორტის დროს ან მძიმე ფიზიკური მუშაობის გამო);
- ორგანიზმში მინერალური ცვლის დარღვევა, გარკვეული მიკროელემენტების დეფიციტი;
- უმოძრაო ცხოვრების წესი, მჯდომარე პროფესიული საქმიანობა;
- ზურგის კუნთების სისუსტე, რის შედეგადაც ხდება არასწორი პოზა და ხერხემალზე დატვირთვის ირაციონალური გადანაწილება;
- დაზიანებები.
გარდა ამისა, არსებობს მთელი რიგი ფაქტორები, რომლებმაც შეიძლება გამოიწვიოს დაავადების გამწვავება მისი ქრონიკული მიმდინარეობის დროს:
- ტრავმა;
- სტრესი, გადაჭარბებული ნერვული დაძაბულობა;
- სხეულის ჰიპოთერმია - ზურგის კუნთების როგორც ზოგადი, ასევე ადგილობრივი ჰიპოთერმია;
- ფიზიკური დაღლილობა.
რატომ არის საშიში გულმკერდის ოსტეოქონდროზი?
გულმკერდის ხერხემლის ოსტეოქონდროზი არის დაავადება, რომელსაც თან ახლავს ხერხემლისა და მალთაშუა სახსრების მნიშვნელოვანი პათოლოგიური ცვლილებები. შესაბამისად, ასეთი დაავადების პირველი შედეგია ხერხემლის შემქმნელი სტრუქტურების განადგურება. ამის შედეგი შეიძლება იყოს სქოლიოზი, სასუნთქი სისტემის პათოლოგიები (პნევმონია, პნევმოსკლეროზი), შინაგანი ორგანოების სისხლის მიმოქცევის დარღვევა, ზედა კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დაავადებები (პანკრეატიტი, ქოლეცისტიტი). გულმკერდის ოსტეოქონდროზის უარყოფითი შედეგები შეიძლება გავრცელდეს უროგენიტალურ სისტემაზეც. ოსტეოქონდროზისთვის დამახასიათებელი მუდმივი ტკივილის სინდრომი ამცირებს ცხოვრების ხარისხს და შეიძლება „მასკარადად იქცეს“, როგორც სხვა დაავადებები, რაც იწვევს არასწორ დიაგნოზს და მკურნალობას.
როგორ ვლინდება გულმკერდის ოსტეოქონდროზი?
გულმკერდის ოსტეოქონდროზის დროს სიმპტომები საკმაოდ დამახასიათებელია:
- ტკივილი - ჩნდება, როდესაც ადამიანი დიდხანს დგას ერთ პოზაში, ასევე მოძრაობისას, სიმძიმის აწევისა და ფიზიკური დატვირთვის დროს. ახასიათებს მოსაწყენი, მუდმივი ტკივილი მხრის პირების მიდამოში, ასევე ტკივილი ხელების აწევის მცდელობისას;
- ნეკნთაშუა ნევრალგია;
- შებოჭილობის შეგრძნება მკერდშირის შედეგადაც ღრმა სუნთქვა რთულდება;
- შემცირებული მგრძნობელობა კანის გარკვეული უბნები;
- პარესთეზია - კანზე „დაცოცვის“ შეგრძნება, წვა, ჩხვლეტა;
- ტემპერატურის შემცირება გარკვეული უბნები კანზე;
- ტემპერატურის შემცირება ფეხის კანი, ქავილის შეგრძნება, წვის შეგრძნება მათში;
- საჭმლის მომნელებელი დარღვევები.
არსებობს ტკივილის სინდრომის ორი ძირითადი ტიპი, რომელსაც თან ახლავს გულმკერდის ხერხემლის ოსტეოქონდროზი: დორსალგიუ (გრძელვადიანი ტკივილი დაზარალებული მალთაშუა ხრტილის მიდამოში) და დორსაგო (ძლიერი პაროქსიზმული ტკივილი, რომელსაც თან ახლავს კუნთების სპაზმი და სუნთქვის გაძნელება).
გულმკერდის ხერხემლის ოსტეოქონდროზისთვის დამახასიათებელია ე.წ გასტრო სინდრომი - ეპიგასტრიკული ტკივილი, რომელიც არ არის დაკავშირებული კვებასთან, დღის დროს ან წელიწადთან.
გულმკერდის ოსტეოქონდროზის ხარისხები
კლინიკურ პრაქტიკაში გამოირჩევა გულმკერდის ხერხემლის ოსტეოქონდროზის 4 ხარისხი, რაც დამოკიდებულია ხრტილის დაზიანების ხარისხზე და პათოლოგიურ პროცესში მიმდებარე სტრუქტურების ჩართვაზე.
ხერხემლის გულმკერდის ოსტეოქონდროზი I ხარისხის: ხერხემლიანებს შორის დისკები კარგავენ ელასტიურობას, გარკვეულწილად თხელდებიან და დისკების ბოჭკოვან რგოლებში შესაძლოა გამოჩნდეს ლოკალური გამონაყარი - გამონაყარი.
გულმკერდის ოსტეოქონდროზი II ხარისხის: მალთაშუა დისკების გათხელება პროგრესირებს და გულმკერდის ხერხემალი კარგავს სტაბილურობას. ამ ეტაპზე ტკივილი იწყებს შეწუხებას, რომელსაც ხშირად ახლავს ნევროლოგიური სიმპტომები: პარესთეზია, კანის დაბუჟება. ბზარები შეიძლება გამოჩნდეს მალთაშუა დისკის ბოჭკოვან რგოლზე.
ხერხემლის გულმკერდის ოსტეოქონდროზი მე-3 ხარისხის შეესაბამება მალთაშუა თიაქრის წარმოქმნას.
გულმკერდის ოსტეოქონდროზი 4 გრადუსი დამახასიათებელია ხერხემლის დისკს შორის მისი დარტყმის შთამნთქმელი თვისებების სრული დაკარგვით. ხერხემლიანების კონვერგენცია ხდება კრიტიკული და ძვლოვანი ქსოვილი იწყებს გაუარესებას. ზურგის არხებში ჭურჭლები და ნერვები იკეცება, რაც იწვევს მუდმივ ნევროლოგიურ სიმპტომებს, ინტენსიურ ტკივილს და სისხლის მიმოქცევის დარღვევას.
გულმკერდის ოსტეოქონდროზის დიაგნოზი
"გულმკერდის ოსტეოქონდროზის" დიაგნოზი დგება პაციენტის გამოკითხვის, მისი გამოკვლევისა და გამოკვლევის საფუძველზე: რენტგენოგრაფია და მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია. რენტგენოლოგიური გამოკვლევა ხელს უწყობს ხერხემლის დაზიანების ლოკალიზაციის დადგენას, ხოლო მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია ხელს უწყობს დიაგნოზის გარკვევას და კეთილთვისებიანი და ავთვისებიანი ნეოპლაზმების არსებობის გამორიცხვას.
გულმკერდის ხერხემლის ოსტეოქონდროზის მთელი რიგი სიმპტომები არასპეციფიკურია - იგივე ნიშნები შეიძლება მიუთითებდეს სხვა დაავადებებზე. ეს ხსნის საკმაოდ ხშირ შეცდომებს დიაგნოზში, როდესაც პაციენტს, მაგალითად, დიდი ხნის განმავლობაში მკურნალობენ ტკივილის გამო პანკრეატიტის გამო, რომლის ნამდვილი მიზეზი გულმკერდის ოსტეოქონდროზია. ამიტომ ძალიან მნიშვნელოვანია ყოვლისმომცველი დიაგნოსტიკა და მასთან დაკავშირებული სპეციალისტების - გასტროენტეროლოგების, პულმონოლოგების ჩართვა პაციენტის დამატებითი გამოკვლევისთვის.
გულმკერდის ოსტეოქონდროზი: მკურნალობა
იმის გათვალისწინებით, რომ განადგურებული ხრტილოვანი ქსოვილის აღდგენა შეუძლებელია, გულმკერდის ოსტეოქონდროზის ეფექტური მკურნალობა შესაძლებელია მხოლოდ დაავადების საწყის სტადიაზე, ხოლო ხრტილს სტრუქტურა ჯერ არ დაუკარგავს. ამიტომ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ექიმთან დროული კონსულტაცია - როდესაც ჩნდება პათოლოგიის პირველივე გამოვლინებები, ზურგის დისკომფორტი, უმნიშვნელო ტკივილი, დაბუჟება ან კანის წვა.
დაავადების პირველ სტადიაზე მკურნალობა მოდის არანარკოტიკული ანალგეტიკების მიღებაზე ტკივილის შესამსუბუქებლად და არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებების მიღებაზე, რომლებიც ამცირებს ანთებითი პროცესის ინტენსივობას ქსოვილებში და ასევე აქრობს ტკივილს. თუმცა, გულმკერდის ხერხემლის ოსტეოქონდროზის საწყისი სტადიის მკურნალობისას მთავარი აქცენტი კეთდება ჰონდროპროტექტორების გამოყენებაზე. ეს არის წამლების ჯგუფის სახელი, რომელიც განკუთვნილია ხრტილოვანი ქსოვილის ნორმალური მეტაბოლიზმის აღსადგენად, რაც იწვევს ხრტილოვანი ქსოვილის ტროფიკის გაუმჯობესებას და მისი განადგურების შენელებას.
პათოლოგიური პროცესის პროგრესირებასთან ერთად, ანთების მოხსნის არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები, როგორც წესი, არასაკმარისი ხდება, რაც ექიმს აიძულებს თერაპია შეავსოს გლუკოკორტიკოსტეროიდული საშუალებებით. გარდა ამისა, დიურეზულები შეიძლება დაემატოს მედიკამენტების ჩამონათვალს, რათა აღმოფხვრას შეშუპება ზურგის დაჭერილი ნერვების ფესვებში და ამით შეამსუბუქოს შესაბამისი ნევროლოგიური სიმპტომები და ტკივილი. თერაპიაში ანტისპაზმური საშუალებების ჩართვა შესაძლებელს ხდის კუნთების სპაზმის აღმოფხვრას, რომელიც თან ახლავს გულმკერდის ხერხემლის ოსტეოქონდროზს.
მალთაშუა თიაქრის განვითარებით და ხერხემლის ძვლოვანი ქსოვილის განადგურებით, კონსერვატიული მკურნალობა კარგავს თავის ეფექტურობას; ერთადერთი გონივრული ალტერნატივა ოსტეოქონდროზის ქირურგიული მკურნალობაა.
ფიზიოთერაპია გულმკერდის ოსტეოქონდროზის დროს
გამწვავების პერიოდების გარეთ, ფიზიოთერაპიას კარგი შედეგი მოაქვს. გულმკერდის რეგიონის ოსტეოქონდროზის ეფექტური მეთოდები მოიცავს:
- ლაზერული თერაპია;
- მაგნიტური თერაპია;
- წევა - როგორც მშრალი, ასევე სველი;
- ვაკუუმ თერაპია;
- აკუპუნქტურა;
- ფერმაკოპუნქტურა.
გარდა ამისა, გულმკერდის ოსტეოქონდროზის პოპულარული და ეფექტური ფიზიოთერაპიული მეთოდები მოიცავს მასაჟს და მანუალურ თერაპიას. გულმკერდის ოსტეოქონდროზის მქონე პაციენტებმა წელიწადში ორჯერ მაინც უნდა გაიარონ პროფილაქტიკური მასაჟის კურსები. ამავდროულად, ნებისმიერი მანიპულირება უნდა იყოს რაც შეიძლება ნაზი, განხორციელდეს ექსკლუზიურად გამწვავების პერიოდების გარეთ, რათა არ მოხდეს პათოლოგიური პროცესის გამწვავების პროვოცირება.
თერაპიული ვარჯიში გულმკერდის ოსტეოქონდროზის დროს
ხერხემლის გულმკერდის ოსტეოქონდროზის კომპლექსური მკურნალობის მნიშვნელოვანი კომპონენტია ფიზიკური თერაპია (ფიზიკური თერაპია). სავარჯიშოების მიზანია მალთაშუა სახსრების მობილობის აღდგენა, კუნთების სპაზმის აღმოფხვრა და ხერხემლის სიმტკიცე. სავარჯიშო თერაპია საშუალებას გაძლევთ გააძლიეროთ კუნთების კორსეტი, ასევე გაზარდოთ პაციენტის ფიზიკური მობილურობა მთლიანად, რაც მნიშვნელოვანი ფაქტორია სისხლის მიმოქცევის სტიმულირებისა და ფილტვის ვენტილაციის აღდგენისთვის.
სპეციალური ვარჯიშების კომპლექტის შესრულებამდე უნდა გააკეთოთ მსუბუქი ზოგადი დათბობა, რომელიც მიზნად ისახავს კუნთების დათბობას ან მიიღეთ თბილი შხაპი. ვარჯიშის წინ კარგი დათბობა დაგეხმარებათ თავიდან აიცილოთ ტრავმა. ყველა მოძრაობა უნდა იყოს გლუვი; თავიდან უნდა იქნას აცილებული მკვეთრი მოხვევები და მოხვევები, რამაც შეიძლება გააუარესოს ხერხემლის დაზიანება.
გულმკერდის ხერხემლის ოსტეოქონდროზი ქრონიკული დაავადებაა, რომელიც მნიშვნელოვნად ამცირებს პაციენტის ცხოვრების ხარისხს და საშიშია მისი გართულებების გამო. ექიმთან დროული კონსულტაცია და კომპეტენტური ყოვლისმომცველი მკურნალობა, დაწყებული დაავადების პირველი ნიშნებიდან, ხელს შეუწყობს პათოლოგიური პროცესის შეჩერებას და უსიამოვნო სიმპტომების აღმოფხვრას.